Informacje o lekcji
Uczestnicy
Uczniowie w wieku 5-6 lat, od 15 do 24 osób
Cele warsztatu
- Zapoznanie dzieci z pieniędzmi: wygląd pieniędzy, podział na banknoty i monety, nominały monet (grosze i złotówki), funkcja pieniędzy (kupowanie)
- Rozwijanie umiejętności rozróżniania monet
- Kształtowanie umiejętności klasyfikowania przedmiotów wg kształtów
- Doskonalenie kompetencji społecznych i współpracy w grupie
- Rozwijanie koncentracji, sprawności ruchowej i słuchania ze zrozumieniem
Część I
Zadanie 1
Poznajcie rodzinę Finansiaków
5 minut
Warsztat rozpocznij od przeczytania dzieciom bajki (w trakcie warto dzieciom pokazać ilustrację rodziny Finansiaków materiał pomocniczy 1):
W małym, kolorowym domku przy ulicy Grosikowej mieszka rodzina Finansiaków. Są bardzo sympatyczni i codziennie uczą się czegoś nowego o świecie – o zakupach, oszczędzaniu, pomaganiu innym i… o porządkowaniu rzeczy! W domu mieszkają: mama Finansiak – pogodna i zorganizowana, tata Finansiak – pomysłowy majsterkowicz, który zawsze coś liczy i sprawdza, oraz dwoje dzieci: Nina i Tymon.
Nina to starsza siostra – spokojna i odpowiedzialna. Lubi mieć porządek w pokoju, wszystko układa według kolorów, wielkości albo kształtów. Na jej półkach wszystko stoi równo i ładnie, jak na zdjęciu w gazetce. Tymon to jej młodszy brat – bardzo wesoły, ale trochę niezdarny. Zwykle rozrzuca zabawki po całym pokoju i szybko zapomina, gdzie co leży. Ale mimo to bardzo lubi pomagać Ninie, kiedy coś się dzieje. A teraz poznajcie ich ulubieńca – małego dinozaura o imieniu Dino (materiał pomocniczy 2). Dino to bardzo nietypowy domowy pupil – zielony, łaciaty i zawsze ciekawski. Uwielbia towarzyszyć dzieciom, ale często przez przypadek wpada w kłopoty… zwłaszcza swoim dużym ogonem!
Pewnego dnia mama Finansiak powiedziała:
– Dzieci, wybieramy się z tatą do sklepu. Zostańcie w domu i spróbujcie nie narobić bałaganu, dobrze?
– Obiecujemy, mamo! – powiedziała Nina.
– Będziemy bardzo grzeczni! – dodał Tymon.
– I Dino też! – dodał Dino, choć nikt nie był pewien, czy dinozaury naprawdę potrafią być grzeczne…
– Tymon, może posortujemy dziś nasze rzeczy według kształtów? Kwadraty do kwadratów, koła do kółek… – zaproponowała Nina. Tymon przytaknął i zaczął znosić różne przedmioty: klocek, piłkę, poduszkę w kształcie trójkąta, książkę… Wtedy zjawił się Dino.
– Dino, tylko spokojnie…! – zawołał Tymon, ale było już za późno. Dino radośnie zakręcił się w miejscu, a jego ogon zrobił jedno wielkie chlap! Wszystko wyleciało w powietrze: piłki potoczyły się pod szafę, klocki rozsypały się po kątach, a karton innymi zabawkami wylądował na dywanie.
W tym momencie nauczyciel rozsypuje na dywanie obrazki przedstawiające rzeczy w różnych kształtach (materiał pomocniczy 3, wśród tych kształtów znajdują się też banknoty i monety), następnie kończy opowiadanie:
Nina westchnęła, ale się nie zdenerwowała.
– No dobrze, Dino. Skoro już zrobiłeś bałagan, to teraz razem go posprzątamy. Ale może przy okazji zrobimy z tego zabawę?
Zadanie 2
Robimy porządki
10 minut
Dino naprawdę narobił niezłego bałaganu! Pomóżmy Ninie i Tymonowi posprzątać ich rzeczy. Musimy je najpierw posegregować według kształtów – znajdziecie tu koła, kwadraty, trójkąty i prostokąty. Gotowi? Zaczynamy misję „Porządki z Dino”!
Rozłóż w przeciwległych krańcach sali karty z wydrukowanymi kształtami: koło, trójkąt, prostokąt i kwadrat (materiał pomocniczy 4). Następnie poproś dzieci:
Zobaczcie – w różnych miejscach sali są karty z rysunkami kształtów: koła, kwadratu, trójkąta i prostokąta [wskaż dzieciom, gdzie jest każdy z kształtów]. Każda rzecz, którą znajdziecie na dywanie, ma jakiś kształt. Waszym zadaniem jest wziąć jedną rzecz, dobrze się jej przyjrzeć, a potem zanieść ją do odpowiedniego miejsca, gdzie leży pasujący kształt. Gdy odłożycie jedną rzecz, wróćcie po kolejną.
Gotowi do zabawy w porządkowanie? 3… 2… 1… Start!
Zadanie 3
Gdzie są pieniądze?
5 minut
Wszystko świetnie poukładaliście… Ale zobaczcie! Wśród tych wszystkich rzeczy Dino porozrzucał też… pieniądze! Teraz trzeba je oddzielić od reszty przedmiotów. Pieniądze dzielimy na monety, które są okrągłe i twarde, bo są wykonane z metalu – i banknoty, które są papierowe i prostokątne. Zobaczcie, tu mam dwa pudełka: w jednym zbieramy monety, a w drugim banknoty. Waszym zadaniem jest znaleźć wszystkie pieniądze i wrzucić je do odpowiedniego pojemnika.
Dzieci podchodzą do rozrzuconych i posortowanych wcześniej przedmiotów (z poprzedniej aktywności) i mają odnaleźć wyłącznie obrazki przedstawiające pieniądze a następnie wrzucić monety do jednego pudełka a banknoty do drugiego.
Zadanie 4
Moneta czy banknot? – zabawa ruchowa
5 minut
Dino jest bardzo ciekawski, ale nie wszystko jeszcze rozumie. Dziś próbował nauczyć się, czym różni się moneta od banknotu, ale... trochę mu się wszystko pomieszało! Pomożemy mu to zapamiętać – i zrobimy to w ruchu! Wy już wiecie, czym się różni moneta od banknotu, prawda? Moneta jest okrągła i twarda, a banknot to prostokątny papier. No to teraz posłuchajcie: kiedy gra muzyka – swobodnie biegacie lub podskakujecie po sali. Ale jak tylko powiem:
– MONETA! – zwijacie się w kulkę jak moneta i zostajecie nieruchomo,
– BANKNOT! – kładziecie się na płasko na podłodze, jak prostokąt.
Zadanie 5
Rozpoznawanie i nazywanie monet
10 minut
Nauczyciel sięga po pudełko z zebranymi wcześniej przez dzieci monetami i mówi:
Zanim oddamy te monety Ninie i Tymonowi, przyjrzyjmy się im dokładniej. Zobaczcie, one nie wszystkie są takie same. Zobaczmy czym się różnią!
Nauczyciel dzieli dzieci na grupy po 4-5 osób. Każda grupa dostaje zestaw monet z pudełka (wszystkie nominały od 1 gr do 5 zł).
Która moneta jest największa, a która najmniejsza? Spróbujmy ułożyć monety od najmniejszej do największej.
Nauczyciel chodzi między grupami i pomaga. Potem wspólnie sprawdzają. Następnie podsumowuje:
Świetnie wam poszło z układaniem! Ale wiecie co? Większe monety nie zawsze są więcej warte niż te mniejsze! To trochę jak z zabawkami – czasem malutka figurka może kosztować więcej niż duży balon!
Nauczyciel pokazuje dwie monety: np. 5 groszy i 5 złotych, trzymając je w obu dłoniach:
Popatrzcie – tu mam 5 groszy i 5 złotych. Obie mają na sobie cyfrę 5. Ale czy to znaczy, że są warte tyle samo?
Czeka na odpowiedzi dzieci. Gdy dzieci zgadują, nauczyciel wyjaśnia:
Nie! Bo to różne rodzaje pieniędzy. W Polsce mamy grosze i złotówki. Grosze są mniej warte niż złotówki: Potrzeba aż 100 groszy, żeby mieć 1 złotówkę!
Nauczyciel rozkłada na dywanie monety – osobno grosze i złote – i mówi:
Zobaczcie, grosze to te monety: 1 grosz, 2 grosze, 5, 10, 20, 50. Złotówki to 1 złoty, 2 złote, 5 złotych. Widzicie? Te mają napis groszy, a te mają napis złoty lub złote. Teraz wy w swoich grupach podzielcie monety na grosze i złotówki.
Dzieci dzielą monety na grosze i złote.
A teraz spróbujmy ułożyć monety od tej, która ma najmniejszą wartość, czyli takiej, za którą można kupić najmniej do takiej, która ma największą wartość, czyli można za nią kupić najwięcej.
Nauczyciel układa swój zestaw monet od najmniej do najbardziej wartościowej. Układając nazywa każdą monetę. Następnie prosi by dzieci zrobiły to samo w swoich grupach.
Część II
Zadanie 6
Na zakupy z mamą Finansiak...
10 minut
W rodzinie Finansiaków zapowiadał się wyjątkowy dzień – Mama Finansiak obiecała, że upiecze pyszne muffinki dla całej rodziny! Pachnące czekoladą i mięciutkie – już od rana każdy myślał tylko o nich. Kiedy jednak Mama zajrzała do kuchennych szafek, zorientowała się, że brakuje kilku ważnych składników. „Bez tych produktów nie uda się upiec niczego smacznego…” – powiedziała z troską. Postanowiła więc wybrać się do sklepu. Zawołała Ninę i Tymona i poprosiła, żeby pomogli jej przygotować listę zakupów. Razem sprawdzili, co jest w domu: było trochę jajek, masło i kakao. Ale brakowało kilku ważnych rzeczy. Na liście zakupów pojawiły się więc: czekolada, mąka, mleko (małe opakowanie), cukier. To były po prostu potrzebne rzeczy – bez nich muffinki by się nie udały. Ale Nina i Tymon mieli też swoje małe zachcianki. Nina bardzo chciała nową gazetkę z zagadkami, a Tymon – kolorowego lizaka. Mama uśmiechnęła się i powiedziała: „Dobrze, dopiszmy na listę zakupów też lizaka i gazetkę – dziś spełnimy wasze małe zachcianki!
Nauczyciel zwraca się do dzieci:
Dzieci, teraz wy zostaniecie pomocnikami rodziny Finansiaków! Każda grupa dostanie obrazkową listę zakupów (materiał pomocniczy 5) – dokładnie taką, jaką przygotowali Nina, Tymon i Mama. Waszym zadaniem będzie znaleźć w sali obrazki, które pasują do tej listy – tak jakbyście robili zakupy!
Ale uwaga – trzeba przynieść dokładnie po jednym obrazku każdej rzeczy z listy. Ani więcej, ani mniej! W sali są też inne obrazki, ale ich nie zabierajcie – na liście ich nie ma, więc nie są potrzebne. Ciekawe, czy uda wam się odnaleźć wszystko, czego potrzebuje rodzina Finansiaków!
Nauczyciel wcześniej umieszcza w sali obrazki przedstawiające produkty z listy oraz inne produkty wraz z cenami (materiał pomocniczy 6). Dzieci ruszają na zakupy, nauczyciel pomaga im w razie potrzeby.
Zadanie 7
Płacimy za zakupy
10 minut
Świetnie sobie poradziliście z zakupami dla rodziny Finansiaków, ale jak myślicie – czy można po prostu wziąć rzeczy ze sklepu i wyjść? Oczywiście, że nie! Trzeba za nie zapłacić! Dlatego teraz każda grupa będzie miała za zadanie dopasować do każdego produktu odpowiednią monetę – taką, która wystarczyłaby do zapłacenia za tę rzecz. Zobaczcie – każdy produkt, który znaleźliście w sklepie ma swoją cenę (nauczyciel pokazuje przykłady – np. mleko kosztuje 2 złote a gazetka 5 zł).
Zobaczcie, tu jest pudełko rodziny Finansiaków z ich pieniędzmi (to pudełko, do którego dzieci wcześniej wkładały monety). Sprawdźcie ceny wszystkich waszych zakupów i znajdźcie monety, którymi możecie za nie zapłacić.
Nauczyciel może pokazać przykład:
Zobaczcie – tu mam obrazek czekolady. Kosztuje ona 5 zł. Szukam więc monety 5 złotych. O, tutaj jest! I teraz przykładam ją do obrazka czekolady. Gotowe!
Dzieci podchodzą do pudełka i dobierają z niego odpowiednie monety do swoich zakupów.
Produkty i przypisane kwoty (materiał pomocniczy 5):
- Czekolada – 5 zł
- Mąka – 5 zł
- Mleko (małe) – 2 zł
- Cukier – 2 zł
- Lizak – 1 zł
- Gazetka – 5 zł
Zadanie 8
Czy Dino wie, po co są pieniądze?
5 minut
Świetnie sobie poradziliście z zakupami! Ale zastanówmy się teraz razem – czy Dino dałby sobie radę, gdyby sam miał pójść do sklepu? Czy on wie, po co w ogóle są pieniądze? Może mu wytłumaczymy razem?
Nauczyciel trzyma w ręku maskotkę dinozaura (albo rysunek Dino) (materiał pomocniczy 2), która zadaje dzieciom, pytania.
Głosem Dino:
Pamiętam, że ostatnio mówiliście mi, że grosze to nie to samo co złotówki… Ale wiecie co? Ja nadal trochę się w tym wszystkim gubię. Te pieniądze tak ładnie wyglądają – błyszczą się, mają różne kolory, a niektóre są nawet dwukolorowe! No i są takie fajne do turlania po podłodze!
Tylko… do czego one tak naprawdę służą? Czemu Mama i Tata Finansiak są tacy niezadowoleni, kiedy się nimi bawię albo je rozrzucam po całym domu? Może mi to wytłumaczycie? Mam do Was kilka pytań, po pierwsze:
1. Do czego służą pieniądze?
Dzieci odpowiadają, nauczyciel pomaga w razie potrzeby. Potem Dino zadaje kolejne pytania:
2. Czy za pieniądze można kupić wszystko?
3. Skąd wiadomo, ile coś kosztuje?
4. A czy mogę w sklepie zapłacić kamykami albo guzikami?
Zadanie 9
Pomóżmy Dino rozpoznać monety?
5 minut
Dino kontynuuje:
Ale wiecie co… Mam jeszcze jedną sprawę. Teraz już wiem, po co są pieniądze. Ale jak mam iść do sklepu, to trochę się boję, że coś pomylę… Wszystkie te monety wyglądają podobnie! Czasem nie pamiętam, która to 5 złotych, a która 5 groszy… Czy możecie mi jeszcze raz przypomnieć, jak wyglądają monety?
Nauczyciel:
Oczywiście Dino, pomożemy ci! Dzieci, teraz waszym zadaniem będzie przypomnieć Dino, jak wyglądają różne monety. Pobawimy się w grę – gotowi?
Nauczyciel wcześniej rozkłada w różnych miejscach sali obrazki z monetami (1 gr, 2 gr, 5 gr, 10 gr, 20 gr, 50 gr, 1 zł, 2 zł, 5 zł) – po kilka egzemplarzy każdego rodzaju (to mogą być obrazki z materiał pomocniczy 3). Wyjaśnia dzieciom zasady:
Za chwilę włączę muzykę. Będziecie poruszać się swobodnie po sali – możecie też tańczyć, jeśli macie ochotę! Gdy muzyka się zatrzyma, podam nazwę jednej monety – na przykład: 20 groszy. Waszym zadaniem będzie jak najszybciej odnaleźć obrazek z tą monetą i stanąć obok niego. Przy jednym obrazku może stanąć kilka osób. Gotowi? Zaczynamy!
Podsumowanie
5 minut
Dziękuję wam za wszystko! Dzięki wam wiem, że pieniądze to coś więcej niż tylko fajne błyskotki. Teraz już rozumiem, do czego służą, jak wyglądają, i że nie można ich rozrzucać jak klocków! Obiecuję, że następnym razem, kiedy mama i tata Finansiak poproszą mnie o pomoc w sklepie – poradzę sobie! Mam dla Was na koniec zabawę – sprawdzimy co zapamiętaliście o pieniądzach. Ja będę mówić zdania, a wy zdecydujecie, czy to prawda, czy nieprawda. Jeśli to prawda – robicie podskok, a jeśli nieprawda – robicie przysiad (kucacie). Gotowi?
Przykładowe zdania:
- Monety są okrągłe (prawda – podskok)
- Banknoty są z metalu (nieprawda – przysiad)
- 1 grosz to mniej niż 1 złoty (prawda – podskok)
- Pieniądze są po to, żeby kupować rzeczy (prawda – podskok)
- W sklepie można zapłacić guzikami (nieprawda – przysiad)
- 20 groszy to więcej niż 5 złotych (nieprawda – przysiad)